Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đang cận kề, nhu cầu đổi tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ để lì xì của người dân tăng cao. Cùng với đó, các dịch vụ đổi tiền nở rộ trên mạng xã hội, tiềm ẩn nhiều rủi ro về tài chính và nguy cơ vi phạm pháp luật nếu người dân thiếu cảnh giác.

Thời gian gần đây, chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên mạng xã hội, người có nhu cầu đã có thể bắt gặp hàng loạt lời chào mời đổi tiền lẻ, tiền mới với mức phí được quảng cáo là “rẻ”, “nhanh” và “tiện”. Tuy nhiên, việc giao dịch với người lạ qua mạng luôn tiềm ẩn nguy cơ bị giao thiếu tiền, nhận tiền không đúng như cam kết, thậm chí là tiền giả. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp người dân chuyển tiền đặt cọc nhưng sau đó bị chặn liên lạc, mất trắng số tiền đã gửi.

Không dừng lại ở rủi ro lừa đảo, hoạt động đổi tiền trái phép còn có thể dẫn đến hậu quả pháp lý. Theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP, hành vi đổi tiền không đúng quy định có thể bị xử phạt từ 20 đến 40 triệu đồng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng nêu rõ, chỉ Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước mới được phép thực hiện việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Pháp luật không cho phép cá nhân hay tổ chức tự phát đổi tiền mới, tiền lẻ để thu phí chênh lệch, đồng nghĩa với việc mọi tranh chấp phát sinh từ các giao dịch trái phép sẽ không được bảo vệ.

Trước thực trạng này, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần hết sức thận trọng, không sử dụng các dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ qua mạng xã hội trong dịp Tết. Việc đổi tiền nên được thực hiện trực tiếp tại ngân hàng hoặc các tổ chức tín dụng theo đúng quy định, nhằm bảo đảm an toàn tài sản và quyền lợi chính đáng. Khi phát hiện các hành vi lợi dụng việc đổi tiền để lừa đảo, trục lợi hoặc lưu hành tiền giả, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để xử lý.

Bên cạnh đó, không chỉ riêng các chiêu trò đổi tiền, dịp cận Tết cũng là thời điểm các hình thức lừa đảo chuyển tiền gia tăng. Tại tọa đàm “Sử dụng tiền văn minh và thanh toán an toàn trong dịp Tết”, ông Trần Hoài Nam – Giám đốc Trung tâm Ngân hàng số TPBank – cho rằng, sử dụng tiền một cách văn minh không chỉ nằm ở việc áp dụng công nghệ hay thanh toán không dùng tiền mặt, mà quan trọng hơn là sự tỉnh táo trong từng quyết định tài chính.

Theo ông Nam, các đối tượng lừa đảo thường khai thác hai tâm lý phổ biến. Thứ nhất là tâm lý sợ vi phạm quy định, thông qua những thông tin mang tính “bắt buộc” như cập nhật VNeID, đổi căn cước công dân hay bổ sung mã số thuế, khiến người dân vội vàng làm theo mà không kiểm chứng. Chỉ một thao tác bất cẩn cũng có thể khiến thiết bị bị chiếm quyền kiểm soát, thông tin cá nhân bị đánh cắp và tài khoản ngân hàng bị rút sạch.

Bên cạnh đó là tâm lý ham lợi, dễ bị cuốn vào những lời mời gọi “nhận thưởng”, “nhận quà tri ân”, “khuyến mại dịp Tết” xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Dù đánh vào tâm lý nào, điểm chung của các thủ đoạn này đều là tạo áp lực về thời gian, buộc người dân phải hành động ngay nếu không muốn “mất quyền lợi”.

Từ thực tế đó, các ngân hàng liên tục nhấn mạnh thông điệp: càng vội càng phải chậm lại. Khi gặp những yêu cầu khẩn cấp liên quan đến tiền bạc hay thông tin cá nhân, người dân cần bình tĩnh xác minh, tuyệt đối không nhấp vào đường link lạ, không cung cấp mã OTP, số căn cước công dân, số điện thoại hay bất kỳ dữ liệu cá nhân nào qua tin nhắn, cuộc gọi hoặc các nền tảng trực tuyến khi chưa xác định rõ đối tượng liên hệ.