Xung đột Mỹ - Israel và Iran khiến giá dầu tăng gần 3% trong một phiên, làm dấy lên lo ngại kịch bản 100 USD/thùng và áp lực lạm phát quay trở lại.

Thị trường toàn cầu bước vào tuần 2-6/3 trong trạng thái thận trọng sau khi quân đội Mỹ phối hợp với Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiến hành chiến dịch tập kích nhằm vào giới lãnh đạo chính trị và quân sự Iran hôm 28/2. Truyền thông Iran xác nhận nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng, trong đó có lãnh tụ tối cao, Bộ trưởng Quốc phòng và Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Iran sau đó phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông, bao gồm cả trụ sở Hạm đội 5 tại Bahrain. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ sử dụng “lực lượng chưa từng thấy” nếu lợi ích của Mỹ hoặc Israel bị đe dọa.

Rủi ro nguồn cung đẩy giá dầu đi lên

Phiên 28/2, dầu WTI tăng gần 2,8% lên trên 67 USD/thùng, còn Brent tăng 2,5% lên gần 72,5 USD/thùng. Diễn biến này phản ánh lo ngại rủi ro gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông – khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng và xuất khẩu dầu toàn cầu.

Giới phân tích đặc biệt chú ý tới Eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại thế giới. Nếu hoạt động qua eo biển này bị gián đoạn hoặc hạn chế nghiêm trọng, giá dầu có thể tăng mạnh và vượt 100 USD/thùng.

Một số doanh nghiệp vận tải và năng lượng đã tạm thời điều chỉnh kế hoạch khai thác và vận chuyển qua khu vực, cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường trước rủi ro địa chính trị.

Giá năng lượng cao kéo dài có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, nhất là khi nhiều nền kinh tế vẫn đang trong quá trình kiểm soát mặt bằng giá sau giai đoạn thắt chặt tiền tệ. Điều này có thể khiến các ngân hàng trung ương trì hoãn kế hoạch nới lỏng chính sách, ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng.

Tài sản trú ẩn tăng giá, tài sản rủi ro chịu áp lực

Không chỉ thị trường năng lượng, các tài sản tài chính cũng phản ứng rõ rệt. Giá vàng thế giới phiên cuối tuần tăng 94 USD, lên 5.280 USD/ounce. Trong nước, vàng miếng SJC lên 187 triệu đồng mỗi lượng ở chiều bán.

Khảo sát của Kitco cho thấy phần lớn chuyên gia dự báo giá vàng tiếp tục tăng trong ngắn hạn. Xu hướng này còn được hỗ trợ bởi nhu cầu mua vàng của các ngân hàng trung ương và tâm lý phòng ngừa rủi ro gia tăng.

Ngược lại, các tài sản rủi ro biến động theo chiều giảm. Đồng Bitcoin rơi xuống dưới 64.000 USD trong phiên 28/2. Thị trường chứng khoán Mỹ và nhiều thị trường lớn được dự báo có thể chịu áp lực nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.

Ba kịch bản cho kinh tế toàn cầu

Theo giới phân tích, nếu căng thẳng hạ nhiệt nhanh, thị trường năng lượng có thể ổn định trở lại và tác động kinh tế chỉ mang tính ngắn hạn. Trong trường hợp xung đột kéo dài ở mức cục bộ, giá dầu có thể duy trì ở vùng 80-90 USD/thùng, làm tăng chi phí sản xuất và vận tải, qua đó gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng. Kịch bản tiêu cực nhất là gián đoạn nghiêm trọng tại Hormuz, đẩy dầu vượt 100 USD/thùng, khiến lạm phát toàn cầu gia tăng và làm tăng nguy cơ suy thoái trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều.

Với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, đặc biệt tại châu Á, giá dầu tăng mạnh có thể gây sức ép lên cán cân thương mại, tỷ giá và chi phí sinh hoạt. Diễn biến tại Trung Đông vì vậy đang trở thành biến số quan trọng nhất đối với thị trường tài chính và triển vọng kinh tế toàn cầu trong ngắn hạn.