Hà Nội dự kiến thí điểm cấm xe máy xăng theo khung giờ tại vùng lõi Hoàn Kiếm

Theo dự thảo tờ trình về đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực vành đai 1, giai đoạn đầu dự kiến triển khai từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12. Phạm vi thí điểm nằm trong địa bàn phường Hoàn Kiếm, bao gồm 11 tuyến phố: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ. Khu vực này có diện tích khoảng 0,5 km², chu vi khoảng 3,5 km với dân số xấp xỉ 20.000 người.

Trong khu vực vùng phát thải thấp, xe máy chạy xăng sẽ bị cấm lưu thông từ 18h đến 24h vào tối thứ sáu, đồng thời bị hạn chế từ 6h đến 24h trong hai ngày cuối tuần. Các xe môtô, xe gắn máy chạy xăng hoạt động kinh doanh vận tải thông qua các ứng dụng kết nối cũng thuộc diện bị cấm.

Đối với phương tiện vận tải hàng hóa, các loại ôtô tải dưới 2 tấn nếu đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm. Xe tải từ 2 đến dưới 3,5 tấn đạt chuẩn khí thải mức 4 chỉ được lưu thông trong khung giờ từ 21h đến 6h hôm sau và phải có văn bản chấp thuận của lực lượng công an thành phố. Những xe tải trên 3,5 tấn sẽ không được phép hoạt động trong khu vực này.

Các phương tiện chở khách từ 16 chỗ trở lên, ngoại trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh, khi đi qua các tuyến phố thuộc khu vực phố cổ và quanh Hồ Hoàn Kiếm ở phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4. Những phương tiện này bị cấm lưu thông trong hai khung giờ cao điểm là 6h–9h và 16h–19h30 hằng ngày. Trong khi đó, xe buýt và xe đưa đón học sinh vẫn được phép hoạt động nhưng phải đạt tiêu chuẩn khí thải tương tự. Các loại ôtô dưới 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng phải đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4.

Theo kế hoạch, giai đoạn hai của đề án sẽ được triển khai từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, mở rộng phạm vi thí điểm sang địa bàn phường Cửa Nam. Ngoài khu vực lõi đã áp dụng ở giai đoạn đầu, thành phố dự kiến bổ sung thêm 14 tuyến phố bao quanh như Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam và Lê Duẩn.

Đến giai đoạn ba, dự kiến thực hiện từ năm 2028 đến hết năm 2029, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng ra toàn bộ khu vực trong vành đai 1. Phạm vi này rộng hơn 26 km², chu vi khoảng 25 km với dân số ước tính khoảng 625.000 người. Khu vực vành đai 1 gồm 9 phường, được bao quanh bởi các tuyến đường như Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi và Cầu Giấy.

Đề án được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57/2025 của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội về việc triển khai vùng phát thải thấp trên địa bàn, với lộ trình thực hiện bắt đầu tại khu vực vành đai 1 từ ngày 1/7/2026.

Theo đánh giá của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội, chất lượng không khí tại thủ đô trong những năm gần đây có thời điểm suy giảm, đặc biệt tại khu vực trung tâm nơi mật độ dân cư và lưu lượng phương tiện giao thông cao, đi kèm với nhiều hoạt động kinh tế – xã hội.

Kết quả nghiên cứu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện trong giai đoạn 2023–2025 cho thấy, nguồn phát thải bụi mịn PM2.5 tại thành phố đến từ nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, giao thông vận tải đóng góp khoảng 25%, hoạt động xây dựng và bụi đường chiếm 20%, đốt chiếm 12%, bụi thứ cấp hình thành từ khí ô nhiễm bao gồm cả công nghiệp chiếm 27% và các nguồn khác chiếm 6%.

Riêng số liệu kiểm kê nguồn thải nội tại trong thành phố cho thấy, phát thải trực tiếp từ giao thông chiếm tới 59%, tiếp đến là bụi đường và xây dựng với 28%, hoạt động đốt và sinh hoạt dân sinh chiếm 11%, trong khi công nghiệp chỉ chiếm khoảng 2%.

Theo thống kê hiện nay, Hà Nội có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó riêng khu vực vành đai 1 có khoảng 450.000 phương tiện. Việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp được xem là bước đi nhằm kiểm soát phương tiện phát thải cao tại khu vực trung tâm, đồng thời thúc đẩy phát triển giao thông công cộng và các phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Cơ quan chức năng cho rằng giai đoạn thí điểm sẽ giúp đánh giá hiệu quả thực tế của mô hình vùng phát thải thấp, qua đó làm cơ sở nghiên cứu và mở rộng việc áp dụng tại các khu vực khác của thành phố trong thời gian tới.