Chính phủ yêu cầu đưa quy định công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất trở lại dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), nhằm tăng tính an toàn pháp lý và hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.

Theo Nghị quyết 278/NQ-CP ngày 18/9, Chính phủ yêu cầu tiếp tục quy định công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao bổ sung yêu cầu công chứng đối với các giao dịch này, bảo đảm phù hợp với pháp luật về công chứng, đồng thời góp phần phòng ngừa và hạn chế những rủi ro có thể dẫn đến tranh chấp, khiếu kiện.

Động thái này được đưa ra trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), sau khi quy định về công chứng không còn được thể hiện trong dự thảo trình Quốc hội hồi tháng 8.

Theo Luật Đất đai 2024, các hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc nhóm giao dịch phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác. Nếu một bên hoặc các bên tham gia là tổ chức kinh doanh bất động sản, việc công chứng hoặc chứng thực được thực hiện theo yêu cầu của các bên.

21-1789946204-chinh-phu-yeu-cau-khoi-phuc-quy-dinh-cong-chung-bat-buoc-khi-chuyen-nhuong-dat
Ảnh minh họa

Trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 8, quy định này không còn được đặt trực tiếp trong dự thảo. Thay vào đó, dự thảo tập trung vào các điều kiện để người sử dụng đất thực hiện quyền, chẳng hạn phải có giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết và quyền sử dụng đất không bị kê biên.

Việc không còn quy định công chứng bắt buộc đã thu hút nhiều ý kiến tại Quốc hội. Một số đại biểu đề nghị đánh giá kỹ hơn tác động xã hội cũng như những rủi ro có thể ảnh hưởng đến an toàn pháp lý của giao dịch đất đai.

Theo các ý kiến này, công chứng viên không chỉ xác thực thông tin về nhân thân và tài sản mà còn kiểm tra năng lực hành vi, sự tự nguyện và tính hợp pháp của giao dịch. Trong khi đó, đất đai là tài sản có giá trị lớn và liên quan đến nhiều chủ thể, vì vậy bất kỳ thay đổi nào trong cơ chế kiểm soát giao dịch cũng cần được xem xét về các rủi ro có thể phát sinh.

Tại phiên thảo luận ngày 21/8, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho rằng công chứng giao dịch đất đai là một thủ tục hành chính và không nhất thiết phải được quy định trực tiếp trong Luật Đất đai. Theo Bộ trưởng, nội dung này có thể được quy định tại nghị định hướng dẫn thi hành luật; việc không đưa quy định công chứng vào luật cũng không đồng nghĩa với việc người dân mất đi quyền và lợi ích hợp pháp.

Đẩy nhanh kết nối dữ liệu đất đai

Bên cạnh yêu cầu về công chứng, Chính phủ cũng yêu cầu thực hiện đăng ký bắt buộc đối với quyền sử dụng đất và mọi biến động liên quan đến đất đai.

Cơ quan soạn thảo được yêu cầu đẩy nhanh việc xây dựng và kết nối hệ thống thông tin, dữ liệu đất đai theo hướng minh bạch tối đa, qua đó thúc đẩy các giao dịch bất động sản.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng được yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiêu chí, khung, nguyên tắc và cơ chế xác định, kiểm tra, giám sát việc quyết định giá đất. Chính sách về giá đất và vai trò của Nhà nước trong điều tiết, quản lý giá đất cũng nằm trong những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu.

Ngoài ra, Chính phủ yêu cầu nghiên cứu cơ chế tài chính để xử lý chênh lệch địa tô, tình trạng đất bỏ hoang hoặc chậm đưa vào sử dụng. Các cơ chế phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, trục lợi trong bồi thường, tái định cư, xây dựng trái phép và giải pháp xử lý những dự án tồn đọng, kéo dài cũng được đặt ra.

Các cơ quan liên quan được yêu cầu tiếp tục rà soát nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các luật có liên quan.

Hồ sơ các dự án luật sẽ được khẩn trương hoàn thiện để lấy ý kiến thành viên Chính phủ, báo cáo Phó thủ tướng phụ trách trước khi trình Quốc hội.

Bích Ngọc (SHTT)