Thưởng Tết bằng vàng, hiện vật: Khoản nào phải nộp thuế, khoản nào được miễn?

Cuối năm, cùng với tiền thưởng, nhiều doanh nghiệp lựa chọn tặng người lao động vàng, đồ điện tử hoặc hiện vật có giá trị nhằm ghi nhận đóng góp sau một năm làm việc. Hình thức thưởng này được đánh giá là linh hoạt, song lại khiến không ít người băn khoăn về nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân.

Về mặt pháp lý, Bộ luật Lao động đã xác định rõ khái niệm tiền thưởng. Khoản 1 Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 quy định nguyên văn: “Thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động”. Như vậy, thưởng Tết bằng vàng hay hiện vật là hình thức hợp pháp theo quy định của pháp luật lao động.

Tuy nhiên, khi xét dưới góc độ thuế, bản chất khoản thưởng mới là yếu tố quyết định. Theo Khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân, “thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân gồm các loại thu nhập sau đây, trừ thu nhập được miễn thuế quy định tại Điều 4 của Luật này”. Trong đó, thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm “tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công; các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức”.

Căn cứ quy định này, các khoản thưởng Tết bằng vàng hoặc hiện vật do doanh nghiệp chi trả cho người lao động được xác định là khoản lợi ích không bằng tiền nhưng có tính chất tiền lương, tiền công. Do đó, về nguyên tắc, đây là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân nếu tổng thu nhập trong năm vượt mức phải nộp thuế sau khi áp dụng các khoản giảm trừ theo quy định.

Về cách tính, vàng hoặc hiện vật thưởng Tết sẽ được quy đổi ra tiền theo giá thị trường tại thời điểm người lao động nhận thưởng. Giá trị này được cộng vào tiền lương, tiền công của tháng chi trả để làm căn cứ tính thuế. Doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trước khi trả thưởng cho người lao động.

Dù vậy, pháp luật cũng quy định rõ một số trường hợp thưởng không phải chịu thuế thu nhập cá nhân. Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân nêu rõ, thu nhập được miễn thuế bao gồm tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua do Nhà nước phong tặng; tiền thưởng gắn với các giải thưởng quốc gia, quốc tế được Nhà nước công nhận; tiền thưởng cho sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được cơ quan có thẩm quyền công nhận; tiền thưởng cho việc phát hiện, tố giác hành vi vi phạm pháp luật theo quy định.

Điểm cần lưu ý là các khoản thưởng Tết thông thường do doanh nghiệp quyết định, không gắn với danh hiệu, giải thưởng hoặc sáng kiến được cơ quan có thẩm quyền công nhận, thì dù được chi trả bằng vàng hay hiện vật vẫn không thuộc diện miễn thuế. Ngược lại, chỉ những khoản thưởng đáp ứng đầy đủ điều kiện nêu trên mới được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp tiến hành khấu trừ thuế ngay tại thời điểm trả thưởng. Trường hợp sau khi quyết toán thuế cuối năm, tổng thu nhập của người lao động sau giảm trừ chưa đến mức phải nộp thuế, số thuế đã khấu trừ sẽ được hoàn lại theo quy định.

Với việc các chính sách thuế tiếp tục được hoàn thiện và siết chặt trong thời gian tới, người lao động cần nắm rõ bản chất khoản thưởng mình nhận được để tránh nhầm lẫn giữa thưởng chịu thuế và thưởng được miễn thuế, đặc biệt trong dịp Tết khi giá trị thưởng thường ở mức cao.