Chính phủ đề xuất rót hơn 125.000 tỷ đồng: Chiến lược dài hơi nâng tầm vóc và tuổi thọ người Việt

Sáng ngày 25/11, nghị trường Quốc hội nóng lên với tờ trình do Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan thay mặt Chính phủ trình bày. Tâm điểm của tờ trình là quyết định chủ trương đầu tư cho Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển trong giai đoạn 2026-2035. Theo đó, tổng nguồn vốn dự kiến để hiện thực hóa "giấc mơ" về một quốc gia khỏe mạnh và thịnh vượng lên tới 125.478 tỷ đồng.

Theo lộ trình được Chính phủ tính toán, chương trình sẽ kéo dài trong một thập kỷ và được chia làm hai giai đoạn cụ thể. Giai đoạn đầu từ 2026 đến 2030 sẽ là khoảng thời gian tập trung nguồn lực lớn nhất với kinh phí 88.635 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương gánh vác 68.000 tỷ đồng và phần còn lại hơn 20.000 tỷ đồng từ ngân sách địa phương. Giai đoạn tiếp theo từ 2031 đến 2035 dự kiến sẽ tiếp tục giải ngân thêm 36.843 tỷ đồng.

Mục tiêu cốt lõi của dòng vốn khổng lồ này không chỉ dừng lại ở việc chữa bệnh, mà hướng tới một tầm nhìn xa hơn: nâng cao tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người Việt. Chính phủ đặt quyết tâm đảm bảo mọi người dân đều được quản lý, chăm sóc sức khỏe ban đầu một cách chất lượng nhất, giúp mỗi cá nhân có thể chủ động phòng bệnh "từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở".

Đáng chú ý, dù đối tượng thụ hưởng là toàn bộ người dân Việt Nam, chương trình dành sự ưu tiên đặc biệt cho những nhóm yếu thế. Đó là đồng bào sinh sống tại các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo đầy khó khăn; là người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em, thanh thiếu niên, người có công với cách mạng và cả lực lượng lao động di cư tại các khu công nghiệp.

Để bức tranh y tế Việt Nam thực sự thay đổi, Chính phủ đã đưa ra 10 chỉ tiêu cụ thể mang tính cam kết cao. Điển hình là mục tiêu phủ sóng 100% việc lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời cho người dân vào năm 2030, duy trì liên tục đến năm 2035. Song song với đó, mạng lưới trạm y tế xã, phường trên toàn quốc cũng phải đạt chuẩn 100% trong việc dự phòng, quản lý và điều trị các bệnh không lây nhiễm.

Đặc biệt, khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc xã hội của nhóm người yếu thế, dễ bị tổn thương được đặt mục tiêu tăng trưởng mạnh: tăng thêm 70% vào năm 2030 và đạt mức tăng 90% vào năm 2035.

Chương trình được cấu thành từ 5 dự án thành phần then chốt, bao gồm: Nâng cao năng lực y tế cơ sở; Tăng cường hiệu quả hệ thống phòng bệnh; Dân số và phát triển; Chăm sóc xã hội cho người yếu thế; và cuối cùng là Truyền thông y tế kết hợp giám sát thực hiện. Đây được xem là những mũi nhọn để giải quyết các vấn đề dân số cấp bách, chủ động thích ứng với tốc độ già hóa dân số nhanh chóng hiện nay.

Thẩm tra tờ trình của Chính phủ, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã bày tỏ sự đồng thuận cao về tính cấp thiết của chương trình. Cơ quan thẩm tra nhận định, đây là bước đi quan trọng để bổ sung nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển con người toàn diện trong bối cảnh mới, giải quyết những vấn đề "nóng" và cấp bách của y tế cơ sở và y tế dự phòng.

Việc Chính phủ đề xuất bố trí nguồn lực lớn trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức đã thể hiện quyết tâm chính trị rất cao. Tuy nhiên, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng thẳng thắn chỉ ra những lo ngại về tính khả thi trong huy động vốn. Dù đa số các địa phương ủng hộ, nhưng thực tế tại các tỉnh miền núi khó khăn, khả năng bố trí vốn đối ứng là rất thấp, có thể dưới 10%.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ cần tính toán kỹ lưỡng hơn mức phân bổ vốn ngân sách địa phương để phù hợp với thực tiễn, đồng thời nghiên cứu các giải pháp xã hội hóa để giảm gánh nặng ngân sách. Bên cạnh đó, các dự án thành phần cần được rà soát để chọn lọc những nội dung cốt lõi nhất, tránh tình trạng đầu tư dàn trải gây lãng phí nguồn lực quý giá này.