Lãi suất ngân hàng đồng loạt "hạ nhiệt": Bước đệm ổn định hay tín hiệu nới lỏng dài hạn?

Thị trường tài chính những ngày qua chứng kiến động thái đầy quyết liệt từ hệ thống ngân hàng sau cuộc họp chỉ đạo của tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn. 

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có tới 26 ngân hàng thương mại thực hiện cắt giảm lãi suất huy động, đặc biệt tập trung vào các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. 

Động thái này được cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ trực tiếp kéo giảm chi phí đầu vào, từ đó mở rộng dư địa để hạ lãi suất cho vay, tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà đất nước đang hướng tới.

Dù quy mô giảm lãi suất lần này khá lớn, nhưng giới phân tích lại đưa ra cái nhìn thận trọng. Theo đánh giá từ Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, đây thực chất là một "động thái kỹ thuật" nhằm ổn định mặt bằng chung hơn là tín hiệu nới lỏng chính sách tiền tệ. 

Trước đó, lãi suất huy động đã có một giai đoạn tăng nóng vượt ngoài kỳ vọng do tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn khả năng huy động vốn của hệ thống.

Việc điều chỉnh giảm lần này được ví như một cú "hãm phanh" cần thiết để ngăn chặn cuộc đua lãi suất giữa các nhà băng – vốn tiềm ẩn rủi ro cạnh tranh không lành mạnh và gây mất an toàn hệ thống. 

Mirae Asset nhận định rằng, dù lãi suất có thể chưa đạt đỉnh, nhưng dư địa tăng thêm hiện rất hẹp, chỉ còn khoảng 0,2-0,3%. Mọi bước đi hiện nay đều phải cân bằng giữa ba trụ cột: kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và điều tiết cung tiền.

Một trong những thách thức lớn nhất khiến lãi suất khó giảm sâu bền vững chính là tình trạng "lệch pha" giữa cung và cầu vốn. Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy một khoảng cách đáng kể: trong khi tín dụng quý I tăng khoảng 2,4%, thì huy động vốn chỉ nhích nhẹ 0,8%. Áp lực này khiến các ngân hàng, đặc biệt là nhóm vừa và nhỏ, luôn ở trong trạng thái phải gồng mình giữ chân khách hàng.

Nguyên nhân sâu xa của dòng tiền lưu thông chậm còn nằm ở "điểm nghẽn" bất động sản. Mặc dù dòng vốn đã được khơi thông trở lại, nhưng thị trường vẫn chưa thoát khỏi trạng thái trầm lắng. 

Theo Bộ Xây dựng, lượng giao dịch bất động sản đã sụt giảm gần 24% so với quý IV/2025. Giá nhà neo cao trong khi thu nhập của người dân chưa bắt kịp khiến dòng tiền bị "kẹt" lại trong các dự án, làm giảm tốc độ quay vòng vốn toàn nền kinh tế. Điều này giải thích vì sao dù lãi suất giảm, sức mua và tiêu dùng trong nước vẫn chỉ tăng trưởng ở mức một chữ số.

Dưới góc nhìn của ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), đợt giảm lãi suất này chính là một "phép thử" quan trọng. Lãi suất không thể giảm một cách khiên cưỡng chỉ bằng các quyết định hành chính. Để duy trì mức lãi suất thấp một cách bền vững, các ngân hàng phải tự tạo ra dư địa bằng cách tối ưu hóa chi phí vận hành và thực hiện số hóa toàn diện.

Ông Huy nhấn mạnh, các nhà băng cần phải thay đổi cấu trúc nguồn vốn, đặc biệt là đẩy mạnh tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) thông qua việc nâng cao trải nghiệm ngân hàng số. Quan trọng hơn, dòng vốn cần được điều hướng thực chất vào các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất, xuất khẩu và kinh tế xanh – nơi có dòng tiền ổn định và khả năng hoàn trả nợ tốt hơn.

Cuối cùng, một yếu tố mang tính quyết định là sự thay đổi trong tư duy lợi nhuận. Trong ngắn hạn, hệ thống ngân hàng có thể phải chấp nhận tiết giảm mục tiêu lợi nhuận để đồng hành và hỗ trợ nền kinh tế. Đây không chỉ là sự sẻ chia, mà còn là chiến lược dài hạn để xây dựng một nền tảng khách hàng bền vững và thị trường tài chính ổn định cho tương lai.