Ngân hàng cảnh báo loạt thủ đoạn lừa đảo mới, từ tráo chip thẻ đến môi giới tín dụng

Các ngân hàng liên tiếp phát cảnh báo về nhiều hình thức lừa đảo đang xuất hiện, từ đánh tráo chip trên thẻ thanh toán, giả danh nhân viên ngân hàng, cơ quan nhà nước đến môi giới tín dụng trái phép.

Điểm đáng chú ý là kẻ gian không nhất thiết phải trực tiếp lấy tiền ngay từ đầu. Chúng thường tìm cách tạo lòng tin, khiến nạn nhân tự thực hiện một giao dịch hoặc cung cấp thông tin bảo mật.

Thẻ vẫn dùng được nhưng có thể đã bị tráo chip

VPBank cảnh báo thủ đoạn đánh tráo chip đang nhắm tới người sử dụng thẻ vật lý. Theo ngân hàng, kẻ gian sử dụng chip giả thay thế chip hợp lệ trên thẻ, sau đó thực hiện giao dịch mà chủ thẻ không hay biết.

Thẻ thanh toán được sử dụng rộng rãi nhưng không phải lúc nào chủ thẻ cũng trực tiếp kiểm soát chiếc thẻ trong quá trình giao dịch. Đây có thể là kẽ hở để kẻ gian tìm cách can thiệp vào thẻ mà người dùng khó nhận biết ngay.

Một dấu hiệu đáng chú ý là thẻ vẫn hoạt động khi cắm vào máy POS nhưng tính năng thanh toán không tiếp xúc (Contactless) lại không sử dụng được. Chủ thẻ nên kiểm tra khu vực quanh chip nếu phát hiện bong tróc, dán đè, trầy xước hoặc những thay đổi bất thường về màu sắc, hình dạng của phần nhựa quanh chip.

VPBank khuyến nghị khách hàng ưu tiên thanh toán không tiếp xúc, trực tiếp kiểm soát thẻ trong quá trình giao dịch, không đưa thẻ cho người khác thanh toán hộ và không cho mượn thẻ, kể cả người thân, bạn bè.

Ngân hàng cũng khuyên khách hàng thường xuyên theo dõi biến động giao dịch. Khi nghi ngờ thẻ bị tráo chip hoặc phát hiện giao dịch bất thường, cần liên hệ ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời.

VPBank còn lưu ý khách hàng cẩn trọng khi sử dụng thẻ ở nước ngoài, đặc biệt với các giao dịch thanh toán trực tiếp tại những thị trường đang có cảnh báo về loại hình gian lận này.

Chuyển 10.000 đồng rồi mắc bẫy

Không chỉ tác động trực tiếp vào chiếc thẻ, kẻ gian còn dựng các kịch bản giao dịch để khiến nạn nhân tự chuyển tiền.

BIDV vừa cảnh báo thủ đoạn giả danh nhân viên cơ quan nhà nước, lấy lý do liên quan đến an sinh xã hội để yêu cầu người dân liên kết hoặc xác minh tài khoản. Sau đó, nạn nhân được hướng dẫn chuyển một khoản tiền nhỏ, có thể chỉ từ 10.000 đồng, vào tài khoản được giới thiệu là của cơ quan nhà nước.

Sau một số lần giao dịch không thành công và nhận được tiền hoàn lại, nạn nhân có thể giảm cảnh giác. Đối tượng lúc này tiếp tục hướng dẫn chuyển tiền vào một tài khoản cá nhân do chúng cung cấp.

Một kịch bản khác là giả danh nhân viên ngân hàng, thông báo tài khoản có giao dịch bất thường, sắp bị khóa, được miễn phí thường niên, trúng thưởng hoặc được nâng hạn mức, nâng hạng thẻ.

Kẻ gian sau đó gửi đường link, yêu cầu khách hàng truy cập và nhập thông tin. Nếu làm theo, nạn nhân có nguy cơ để lộ thông tin tài khoản, thẻ hoặc trao quyền kiểm soát thiết bị cho đối tượng.

Điểm chung của những kịch bản này là tạo cảm giác “phải xử lý ngay”, khiến người dùng ít có thời gian kiểm tra lại thông tin.

Mất tiền rồi vẫn có thể bị lừa lần hai

Một thủ đoạn khác được BIDV cảnh báo nhắm vào chính những người đã từng trở thành nạn nhân của lừa đảo.

Đối tượng có thể giả danh luật sư hoặc người có chuyên môn, đưa ra lời mời hỗ trợ lấy lại tiền đã bị lừa hoặc khoản tiền được cho là đang “treo” trên mạng.

Sau khi tạo lòng tin, chúng yêu cầu nạn nhân đóng thêm các khoản phí như phí hồ sơ, phí hỗ trợ ngân hàng, phí cổng thanh toán hoặc các khoản tiền khác để được “giải ngân”. Thực chất, đây là một kịch bản lừa đảo tiếp theo.

Vì vậy, những người từng mất tiền cần đặc biệt cảnh giác với các lời mời “lấy lại tiền bị lừa”, nhất là khi đối phương yêu cầu chuyển tiền trước hoặc cung cấp thông tin tài khoản để nhận tiền.

Doanh nghiệp bị dụ qua môi giới tín dụng

Với doanh nghiệp, LPBank cảnh báo một dạng rủi ro khác liên quan đến môi giới tín dụng trái phép.

Các đối tượng thường tìm đến người đại diện theo pháp luật hoặc cán bộ tài chính, kế toán của doanh nghiệp đang có nhu cầu vay vốn. Họ đưa ra những lời quảng cáo như “bao trọn gói hồ sơ tín dụng”, “đảm bảo 100% được phê duyệt” hoặc tự nhận có quan hệ với lãnh đạo chi nhánh, cán bộ phê duyệt tín dụng.

Để tạo lòng tin, môi giới có thể cam kết giúp doanh nghiệp vay vốn ngay cả khi đang có nợ xấu, thiếu tài sản bảo đảm hoặc chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện tài chính.

Sau đó, đối tượng yêu cầu doanh nghiệp trả trước các khoản gọi là phí hồ sơ, phí thẩm định tài sản, phí phê duyệt ngoại lệ hoặc hoa hồng môi giới, có thể tính theo tỷ lệ phần trăm khoản tín dụng dự kiến.

Rủi ro lớn hơn xuất hiện khi doanh nghiệp được yêu cầu cung cấp thông tin đăng nhập ngân hàng điện tử, ứng dụng dành cho khách hàng doanh nghiệp, chữ ký số hoặc mã OTP để “hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ”.

Nếu làm theo, doanh nghiệp không chỉ có nguy cơ mất tiền mà còn có thể mất quyền kiểm soát tài khoản hoặc tạo điều kiện để đối tượng thực hiện giao dịch trái phép.

Doanh nghiệp cũng cần thận trọng với những lời đề nghị làm giả, chỉnh sửa hồ sơ vay vốn, nâng khống giá trị tài sản bảo đảm hoặc thay đổi số liệu trong báo cáo tài chính, báo cáo thuế.

Ngân hàng khuyến cáo không đưa OTP cho bất kỳ ai

Các cảnh báo trên cho thấy kẻ gian đang chuyển từ những thủ đoạn đơn giản sang các kịch bản được dựng giống một quy trình giao dịch thực tế.

Ngân hàng Nhà nước cho biết ngành ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật để giảm nguy cơ lừa đảo, trong đó có xác thực giao dịch theo mức độ rủi ro, giám sát giao dịch bất thường và cảnh báo cho khách hàng. Với thanh toán thẻ, các ngân hàng cũng được yêu cầu triển khai những biện pháp như thông báo giao dịch, thiết lập hạn mức và cho phép bật, tắt thanh toán trực tuyến hoặc thanh toán ở nước ngoài.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh việc bảo vệ tài khoản không thể chỉ dựa vào hệ thống ngân hàng. Người dùng cần chủ động giữ kín thông tin đăng nhập và mã xác thực.

Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo khách hàng không cung cấp tên đăng nhập, mật khẩu ngân hàng điện tử, mã OTP, số thẻ, mã CVV/CVC cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng. Khi nghi ngờ lộ thông tin hoặc mất thẻ, khách hàng cần thông báo ngay cho ngân hàng để được hỗ trợ.

Trong mọi trường hợp, người dùng không nên bấm vào đường link lạ, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc chuyển tiền chỉ vì một cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu xử lý gấp.

Với doanh nghiệp, nguyên tắc tương tự: không giao thông tin đăng nhập, chữ ký số hay OTP cho bên trung gian và chỉ làm việc trực tiếp với ngân hàng qua các kênh chính thức.