Cảnh báo: 3 loại gia vị "quen mặt" trong bếp có thể sinh độc tố ung thư nếu không cất tủ lạnh

Bà Đàm Đôn Từ, điều dưỡng chuyên khoa độc chất lâm sàng tại Đài Loan (Trung Quốc) cho biết, sau khi mở nắp, nhiều loại nước chấm và sốt rất dễ hư hỏng nếu để ở nhiệt độ phòng. Hơi nước, độ ẩm không khí và nhiệt độ cao trong quá trình nấu ăn khiến quá trình oxy hóa và nấm mốc diễn ra nhanh hơn. Ngay cả dầu ăn cũng có thể biến chất nếu miệng chai thường xuyên tiếp xúc với hơi ẩm.

Bà dẫn nghiên cứu của Viện Y tế công cộng, Đại học Đài Loan cho thấy: các thực phẩm như gia vị, gạo, mì… sau khi mở nắp nhưng không được bảo quản đúng cách rất dễ nhiễm nấm mốc và sinh aflatoxin – độc tố có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Trong số đó, có 3 nhóm gia vị phổ biến cần được bảo quản trong tủ lạnh ngay sau khi mở nắp:

- Gia vị dạng bột như tiêu xay, bột mùi tây, do cấu trúc mịn nên dễ hút ẩm, vón cục và tạo môi trường thuận lợi cho nấm mốc phát triển.

- Các loại sốt lên men như nước tương, mirin, vốn giàu protein và axit amin, là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho vi sinh vật.

- Gia vị chứa đường hoặc mứt, chẳng hạn tương cà, nơi vi khuẩn và nấm mốc có thể sinh sôi nhanh ở nhiệt độ phòng.

Vì sao cần bảo quản lạnh?

Theo bà Đàm Đôn Từ, yếu tố quyết định là nhiệt độ. Khi nhiệt độ dưới 12°C, ngay cả khi có nấm mốc, chúng cũng khó tạo ra aflatoxin. Nhiệt độ thấp giúp ức chế hoạt động của nấm, từ đó giảm nguy cơ sinh độc tố gây hại cho gan và sức khỏe.

Bác sĩ Hoàng Hiên, chuyên khoa hồi sức tích cực tại Đài Loan, cũng cảnh báo nhiều người lầm tưởng sản phẩm “ít muối” hoặc “không chất bảo quản” sẽ an toàn hơn. Thực tế, những sản phẩm này lại dễ hỏng hơn nếu không được làm lạnh sau khi mở. Nếu nước tương xuất hiện mảng trắng, mùi chua, mùi mốc hoặc thay đổi kết cấu, cần bỏ toàn bộ chai và không nên tiếc rẻ.

Ngoài việc bảo quản lạnh, thói quen sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Sau khi dùng, nên lau khô miệng chai và vặn chặt nắp để hạn chế không khí và hơi ẩm xâm nhập. Các gia vị không cần làm lạnh như muối, đường, giấm nên để trong tủ kín, khô ráo, tránh xa bếp và bồn rửa, đồng thời không đặt ở nơi có ánh nắng trực tiếp hoặc nhiệt độ cao.

Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng Hong Kong (Trung Quốc) từng khuyến nghị 12 loại gia vị nên bảo quản lạnh, gồm dầu ớt, sốt XO, cà ri, mù tạt; các loại sốt chứa trứng, sữa, rau quả như sốt mì Ý, sốt salad, bơ đậu phộng, mứt; các sản phẩm lên men như đậu xị, tương miso, mắm tôm, nước mắm; cùng hàu dầu, sốt xá xíu, sốt nướng và siro tạo ngọt. Những sản phẩm này có điểm chung là giàu nước hoặc chất dinh dưỡng, rất dễ hỏng nếu để ngoài tủ lạnh.

Ngược lại, một số gia vị có thể không bắt buộc phải làm lạnh như rượu, giấm nồng độ cao, một số loại tương cà có tính axit tự nhiên, gia vị khô như muối, đường, bột nêm, bột gia vị, nước tương mặn dùng thường xuyên và dầu ăn nếu được bảo quản trong chai sẫm màu, đặt nơi mát và dùng trong thời gian ngắn.

Điều đáng lo ngại là khi gia vị đã mốc, sợi nấm có thể lan sâu bên trong mà mắt thường không nhìn thấy, độc tố có thể đã phân bố khắp chai. Việc vô tình tiêu thụ có thể gây rối loạn tiêu hóa và về lâu dài làm tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt nguy hiểm với trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Một chai gia vị nhỏ nếu bảo quản sai cách có thể trở thành mối nguy tiềm ẩn trong căn bếp. Cất đúng nơi, dùng đúng cách và loại bỏ khi có dấu hiệu hư hỏng không chỉ giúp giữ trọn hương vị mà còn là cách đơn giản để bảo vệ sức khỏe cả gia đình.